Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận một nhân cách của người nghệ sỹ chân chính

Trần Khánh Chương 02/01/2018


Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận sinh ngày 18 tháng 4 năm 1921. Quê quán: xã Bình Hoà, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định, nay là quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh.

 

Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận


Năm 1936, vào tuổi 15 ông thi đỗ vào Trường Mỹ nghệ thực hành Gia Định, sau 3 năm học tập và tốt nghiệp, ông thi vào học Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khóa XVIII (1939 - 1944) cùng với: Nguyễn Sĩ Ngọc, Trần Đình Thọ, Nguyễn Trọng Hợp, Nguyễn Tấn Báu, Nguyễn Thị Kim,...

Trong thời gian học tập, ông đã có nhiều tác phẩm có giá trị nghệ thuật, tham gia triển lãm, ta có thể nhắc tới: tác phẩm Buổi sớm ở Hàng Xanh (Gia Định cũ) (1940); Thành Huế (1943) đạt Giải nhất Salon Unique.

Tháng 10 năm 1944 tham gia phong trào sinh viên yêu nước tại Việt Nam học xã và cướp trại Bảo An binh Hà Nội ngày 19 tháng 8 năm 1945. Năm 1946, ông công tác Phòng Thông tin Hà Nội, sáng tác tranh cổ động tham gia triển lãm tranh cổ động đầu tiên dưới chế độ mới. Cùng họa sỹ Lê Phả tổ chức triển lãm tranh khắc gỗ màu (chống giặc dốt, giặc đói và giặc ngoại xâm tại Hà Nội và Hải Phòng).

Sau ngày Toàn quốc Kháng chiến, ông cùng với các nghệ sỹ khác lên chiến khu Việt Bắc. Tháng 2 năm 1947, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng cộng sản Việt Nam).

 

     Tranh cổ động của họa sỹ Huỳnh Văn Thuận, bột màu, 1967


Năm 1950, họa sỹ Huỳnh Văn Thuận công tác tại Trung ương Đoàn Thanh niên Việt Bắc, đi phục vụ chiến dịch giải phóng biên giới. Năm 1951, ông vẽ mẫu Huy hiệu Đoàn, mực nho, 18x17cm được Bác Hồ chọn làm huy hiệu chính thức cho Đoàn Thanh niên, sử dụng đến ngày nay. Tại triển lãm Hội họa năm 1951 và tại Chiêm Hóa, Tuyên Quang ông đã có tác phẩm tham dự.

Từ tháng 9 năm 1951, ông chuyển công tác về Ban Mỹ thuật thuộc Hội Văn nghệ Việt Nam cho đến khi hòa bình lập lại năm 1954. Tham gia sáng tác tập thể tranh truyện về anh hùng Nguyễn Thị Chiêm. Tháng 2 năm 1953 đến tháng 7 năm 1954, ông được cử vào địch hậu Thái Bình công tác và sáng tác phục vụ, vẽ chân dung lãnh tụ và tranh truyện giảm tô.

Ngày 10 tháng 10 năm 1954, họa sỹ Huỳnh Văn Thuận cùng đoàn quân chiến thắng trở về tiếp quản Thủ đô, công tác ở Ban Mỹ thuật Hội Văn nghệ Việt Nam. Việc đầu tiên là ông đã vẽ tranh chân dung Bác Hồ cỡ lớn, có diện tích tới 35m2 để treo trước Nhà hát lớn Hà Nội ngay những ngày đầu giải phóng Thủ Đô và tham gia ban tổ chức Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc, năm 1954 cùng với họa sỹ Trần Văn Cẩn, Nguyễn Đỗ Cung, Nguyễn Tiến Chung, Huỳnh Văn Gấm, Mai Văn Hiến, Nguyễn Sỹ Ngọc, Lương Xuân Nhị và Nguyễn Văn Tỵ. Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc, năm 1954 đã được khai mạc vào tháng 12 với hơn 500 tác phẩm của 152 tác giả. Đây là Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc đầu tiên tập hợp được lực lượng các họa sỹ, nhà điêu khắc của cả nước với các họa sỹ, nhà điêu khắc từ khu V, khu Nam Bộ tập kết ra Bắc, khu Việt Bắc và khu III về Hà Nội và các họa sỹ ở khu Thủ Đô. Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận đã có 4 tác phẩm kí họa và hình họa trưng bày tại triển lãm: Căm thù giặc phá làng, hình họa; Cấy tập đoàn ở Tây Bắc, kí họa; Nông dân gương mẫu khu III - kí họa; Giặc tán phá khu III, kí hoạ.

 

Huỳnh Văn Thuận, Thôn Vĩnh Mốc. 1958, sơn khắc. Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam


Cùng với công tác, ông tham gia đoàn công tác chống di cư ở Kim Sơn - Phát Diệm (Ninh Bình) và tham gia cải cách ruộng đất đợt V (1955). Năm 1956, ông đã cùng các họa sỹ đưa triển lãm Mỹ thuật Việt Nam trưng bày ở Trung Quốc, Triều Tiên, Mông Cổ cùng với họa sỹ Trần Văn Cẩn (trưởng đoàn) và Nguyễn Văn Tỵ tham quan mỹ thuật ở Liên Xô cũ. Tại Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc năm 1955, ông đã có 3 tác phẩm tranh thuốc nước trưng bày tại triển lãm: Thuyền giao lương 1; Chợ Nam dân Phát diệm và Thuyền giao lương 2. Đây là các tác phẩm được thực hiện trong đợt đi công tác.

Từ năm 1956, họa sỹ Huỳnh Văn Thuận cùng nhiều họa sỹ, nhà điêu khắc chuẩn bị cho Đại hội thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam và Đại hội đã được tổ chức từ ngày 26 đến 29 tháng 3 năm 1957. Là một trong số 123 Hội viên đầu tiên, tại Đai hội, Ông được bầu vào Ban chấp hành khóa I (1957 - 1983). Từ năm 1958, ông được Ban chấp hành bầu làm Phó tổng Thư kí và Phó Bí thư Đảng Đoàn của Hội Mỹ thuật Việt Nam.

Sau khi thành lập Hội, ông được phân công phụ trách xưởng sáng tác của Hội đặt tại phố Hai Bà Trưng. Xưởng đã giúp đỡ cho nhiều tác giả sáng tác tranh sơn mài. Bản thân ông cũng có nhiều tác phẩm tranh sơn khắc được thực hiện. Hội Mỹ thuật Việt Nam đã tổ chức Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1958 và Triển lãm Mỹ thuật 12 nước Xã hội Chủ nghĩa tại thủ đô Liên Xô cũ và luân chuyển đi các nước Xã hội Chủ nghĩa Đông Âu. Tổ chức nhiều cuộc sáng tác và triển lãm tranh cổ động chống Mỹ - Diệm; có cuộc triển lãm ủng hộ nhân dân Angiêri giành độc lập, tổ chức triển lãm nghệ thuật phật giáo đưa đi Ấn Độ.

Sau Đại hội thành lập Hội, Hội Mỹ thuật Việt Nam đã tổ chức Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1958, đây là triển lãm thứ ba kể từ ngày hòa bình được lập lại ở miền Bắc. Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận đã trưng bày các tác phẩm: Thôn Vĩnh Mốc, sơn khắc (1958); Sửa thuyền, thuốc nước (1956); Kéo lưới, thuốc nước (1956) và tác phẩm Thôn Vĩnh Mốc được tặng Giải Nhất Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc 1958. Tại triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc năm 1960, ông đã trưng bày tác phẩm: Hợp tác xã bậc cao Vĩnh Kim, sơn mài (1960) - được tặng Giải Nhì triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc năm 1960. Cũng thời gian này, Việt Nam tham gia triển lãm các 12 nước Xã hội Chủ nghĩa ở Mát-cơ-va (1958 - 1959) và triển lãm tại các nước Xã hội Chủ nghĩa ở Đông Âu (1959 - 1960), ông đã trưng bày các tác phẩm: Thôn Vĩnh Mốc; hai tác phẩm kí họa chì: Chân dung chị Qua (1953) và Chân dung anh Cát (1953) và tranh cổ động. Năm 1959, ông được Bác Hồ giao làm và trông coi thêu bức trướng của Trung ương Đảng ta tặng TW Đảng Cộng sản Trung Quốc nhân kỷ niệm 10 năm Quốc khánh Trung Quốc.

Năm 1967, sau triển lãm Kí họa miền Nam lần thứ nhất được tổ chức ở Hà Nội, ông được cử đi Trung Quốc theo dõi in tập tranh kí họa “Miền Nam Việt Nam đất nước con người” và “Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh”, được cử biệt phái giúp Ngân hàng Nhà nước vẽ mẫu giấy bạc Việt Nam trong các năm từ 1960 đến năm 1969. 1971 - 1972 được cử tổ chức Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam tại Trung Quốc.

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã thu hút các nghệ sỹ đi chiến trường, đi tuyến lửa, họa sỹ Huỳnh Văn Thuận đã bốn lần đi chiến trường B sống cùng với thanh niên xung phong và bộ đội công binh, vận tải và sáng tác vào các năm 1968, năm 1969 và năm 1971. Đầu năm 1975, ông cùng với các họa sỹ Trần Văn Cẩn, Nguyễn Văn Tỵ, Hoàng Minh Hằng, Tạ Diệu Hương, Lê Văn Tài đi chiến dịch Hồ Chí Minh theo đường Trường Sơn đến Buôn Mê Thuột ngày 12 tháng 4, khi chiến dịch vừa kết thúc, ông cùng các họa sỹ đã tham gia vẽ chân dung, vẽ tranh cổ động, lễ đài cho này lễ chiến thắng. Những chuyến đi chiến trường thực tế này, ông đã có nhiều kí hoạ, đặc biệt là kí họa chì kĩ lưỡng.

Năm 1966, ông cùng các họa sỹ Mai Văn Hiến, Huỳnh Văn Gấm nằm trong tổ trung tâm sáng tác tranh cổ động của Hội Mỹ thuật Việt Nam để đẩy mạnh sáng tác loại hình nghệ thuật này. Ông đã có nhiều tác phẩm tranh cổ động đáng chú ý như: Trần Thị Tâm bám đất, bám dân, dũng cảm kiên cường (9/1972); Tự hào (1/1973) - được xưởng tranh cổ động trung ương phát hành rộng rãi).

 

Tranh cổ động của họa sỹ Huỳnh Văn Thuận, bột màu, 1985

 

Năm 1967, ông cùng tập thể các tác giả sáng tác tranh sơn mài Xô Viết - Nghệ Tĩnh với kích thước lớn, 5,2m2, đây là bức tranh sáng tác tập thể đầu tiên về đề tài chiến tranh cách mạng, có chất lượng nghệ thuật cao.

Năm 1972, Cục Mỹ thuật - Bộ Văn hóa được thành lập, đây là cơ quan quản lý mỹ thuật của nhà nước. Trước đây, những vấn đề của văn hoá, văn nghệ trong đó có mỹ thuật gần như do các Hội Văn học nghệ thuật đảm nhiệm, đề xuất. Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận đã được điều động và bổ nhiệm làm Cục trưởng. Ông đã cùng với cán bộ công nhân viên trong Cục từng bước xây dựng để Cục Mỹ thuật trở thành một đơn vị quản lý nhà nước về mỹ thuật cho đến tháng 12 năm 1979, ông được điều động về công tác tại Hội Mỹ thuật Việt Nam với tư cách là Bí thư Đảng Đoàn, Phó tổng Thư ký Hội,  tháng 6 năm 1982 ông nghỉ hưu.

Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận có nhiều tranh được Bác Hồ chọn làm tặng phẩm nguyên thủ Quốc gia, được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và được in vào các tập sách, tranh của Hội Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và nhiều nước Âu, Á, Phi, Mỹ la tinh sưu tập. Tên ông được được nêu danh trong từ điển Bách khoa Liên Xô cũ. Ngoài ra ông còn được nhân dân yêu thích với tờ tiền 10 đồng đỏ và tờ 10 đồng tím (1962, 1979) và các mẫu tem 1965, 1967, 1970 (giải nhì cuộc thi tem).

Các tác phẩm của họa sỹ Huỳnh Văn Thuận được tặng: Giải thưởng Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc: Giải Nhất năm 1958, Giải Nhì năm 1960 và năm 1990; Giải thưởng toàn bộ tác phẩm năm 1981; Giải A Triển lãm 10 năm Nghệ thuật Đồ họa Toàn quốc năm 1985; Giải thưởng Triển lãm Tranh cổ động Toàn quốc: giải A năm 1987, giải Nhì năm 1995; Giải thưởng Triển lãm Mỹ thuật Hà Nội, Giải tặng thưởng khu vực I (Hà Nội) năm 1998; Giải Nhất tranh cổ động Toàn quốc và biểu tượng phòng chống AIDS năm 1992.

 

Tranh cổ động của họa sỹ Huỳnh Văn Thuận, bột màu, 2006


Trong quá trình công tác, ông được tặng thưởng: Huân chương Kháng chiến hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Ba, Huy chương Vì thế hệ trẻ, Huy chương Vì Sự nghiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam, Vì sự nghiệp Mỹ thuật Việt Nam, Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.

Năm 2001 Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã trao tặng họa sỹ Huỳnh Văn Thuận giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật cho các tác phẩm: Thôn Vĩnh Mốc, Ngày mùa ở Vĩnh Kim, Làm sạch thóc nộp kho, Định canh, định cư, Vết xích xe tăng giặc, Không lời.

Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận tuy sinh ở TP. Hồ Chí Minh nhưng sống nhiều năm ở Hà Nội. Từ năm 2015, Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận chuyển vào sống cùng cùng con trai tại TP. Hồ Chí Minh. Tuy tuổi cao sức yếu nhưng ông vẫn tiếp tục sáng tác.

Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận là một trong những họa sỹ chuyên sâu vào nghệ thuật tranh sơn khắc. Tranh của ông gắn bó với đời sống của người dân, với bố cục chặt chẽ, công phu, có giá trị nghệ thuật cao. Cùng với tranh sơn khắc, họa sỹ còn sáng tác nhiều tranh cổ động trong thời ký kháng chiến có chất lượng cao, đã góp phần vào thành tựu của nền Mỹ thuật Việt Nam cách mạng và hiện đại

Ông có công trong việc xây dựng Hội Mỹ thuật Việt Nam và Cục Mỹ thuật - Bộ Văn hóa từ những ngày đầu thành lập. Cuộc sống và sáng tác của ông là một tấm gương, một nhân cách của người nghệ sỹ chân chính được giới Mỹ thuật Việt Nam ghi nhận và đánh giá cao.

Vào hồi 20 giờ 35 phút, ngày 18 tháng 10 năm 2017 (tức ngày 29 tháng 08 năm Đinh Dậu), Họa sỹ lão thành Huỳnh Văn Thuận đã từ trần tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Hưởng thọ 97 tuổi.           

 

T.K.C

19/10/2017

Bài viết liên quan / related articles
ý kiến - thảo luận / comments:
Mời bạn thảo luận / comments:

Họ tên:

Email:

Capcha

captcha

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)