Chụp các chính khách và những người nổi tiếng ?

Vũ Huyến 23/10/2019


Nhà báo Nguyễn Đăng Phát, TBT Tạp chí Bạch Dương, Tổng thư ký Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên Bang Nga có cuốn sách ảnh quý “Bộ sưu tập ảnh chụp Tổng Thống Nga Vladimia Putin”. Gần 1000 ảnh chụp về một người Nga lỗi lạc không chỉ trong công việc lớn, mà trong cả đời sống thường ngày, với những thói quen, sở thích riêng tư, trong những  cuộc gặp khó, phức tạp với nhiều nguyên thủ nước ngoài, các chuyến thăm cởi mở, thân tình với người dân Nga bình dị, với bạn bè, các nhà hoạt động văn hóa nổi tiếng. Qua ảnh của nhiều người chụp khác nhau hiện lên một con người Nga, đặc biệt tài hoa và uyên bác đảm nhận 3 nhiệm kỳ tổng thống, 1 nhiệm kỳ thủ tướng của một nước rộng lớn với gần 200 triệu dân. Xem sách về Tổng thống Putin, tôi chợt nhớ lại  những ảnh của nhà báo Pháp Labe chụp đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng với lối chụp như những người Nga chụp. Đó là cảnh Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp vui cùng con cháu, say mê chụp hình vợ (GS Đặng Thị Hà) và các con, là cảnh ông nhẹ nhàng chơi dương cầm. Tôi cũng nhớ tới ảnh của một số nhà nhiếp ảnh Việt Nam chụp Bác Hồ  trong thời chống Pháp: chống gậy vượt suối, cưỡi ngựa qua đèo v.v…  Bức ảnh Bác Hồ đang cặm cụi đánh máy chữ (của nhà nhiếp ảnh Hồng Nghi) cũng là một trong số những ảnh khai thác nhân vật trong đời sống riêng như thế.

 

 


Ông V. Putin với những ngày nghỉ trong nhiệm kỳ Tổng thống đầu tiên (năm 2000-2005)


Không phải chính khách của nước nào, giai đoạn lịch sử nào cũng có được những bức ảnh sinh động như thế? Các chính khách có thể là những nhân vật lịch sử vĩ đại do những gì họ để lại tốt đẹp cho từng quốc gia và được hậu thế ngưỡng mộ muốn tìm hiểu, nghiên cứu về họ.

Ở Việt Nam, vì nhiều lý do khác nhau nên nhiều nguyên thủ, lãnh đạo nhà nước, chính khách và những người hoạt động xã hội, văn hóa nổi tiếng được chụp rất ít, tư liệu bằng ảnh về họ rất ít nếu có chỉ là những ảnh chân dung kỷ niệm, có mặt hay làm chủ các cuộc họp, hội nghị, các đại hội thường kỳ, lễ trao tặng phần thưởng v.v… với cách chụp khá giống nhau “nghiêm cẩn nhưng tẻ nhạt”. Các ảnh như thế đã và còn sẽ được sử dụng phần lớn chỉ để lưu trong tư liệu, để thờ, hoặc để đăng báo.  Hiểu và nhìn nhận vai trò của người lãnh đạo cao trong lịch sử như thế nào, sẽ dẫn đến cách chụp và phương pháp lưu giữ, phổ biến các tấm ảnh về họ?

 

Chính khách trước hết phải là một con người:

Không ai sớm biết mình sẽ là chính khách, là người nổi tiếng. Vì vậy phải chụp họ cả trong tư cách một người bình thường, có vui - buồn, trăn trở, cảm xúc và trong các hoạt động thường là phong phú? Người chụp phải tìm cách nhanh nắm bắt tính cách và các thói quen của người được chụp. Và họ thường không giống nhau trong cách biểu lộ, cách hành động và đối nhân xử thế, cách tiếp xúc với các nhà báo, nhà nhiếp ảnh. Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp sở dĩ có nhiều ảnh đẹp một phần vì hình dáng và cách tiếp xúc của hai người rất cởi mở và khá đa dạng. Tổng thống Nga Vladimin Putin cũng là chính khách lớn như thế.

 

Ông V. Putin trên máy bay chiến đấu chống quân ly khai Chechnya (năm 2000)


Những người chụp, kể cả nhiếp ảnh chuyên trách nếu quan niệm, đánh giá cao chất người trong các lãnh tụ, hiểu sâu về nhân vật sẽ luôn theo dõi và tìm cách chụp được nhiều ảnh sinh động về họ. Với nhiều ảnh chụp ở thời điểm khác nhau, tại các sự kiện khác nhau, nhà nhiếp ảnh sẽ có được bộ tư liệu quý về những con người bằng da bằng thịt, không chỉ là một Tổng thống uyên bác với những tính toán sâu và xa, chiến lược mà còn là người ông, người cha, người chồng, người bạn rất gần gũi, tuyệt vời.v.v..

Tuy nhiên, việc chụp và công bố ảnh chụp là những vấn đề khác nhau. Ở cương vị này, thời điểm này, thì chỉ được phép công bố sử dụng bức ảnh này, lúc khác thì không? Ở nhiều nước trong các lễ đón, tiễn, ngày đại hội đưa ảnh nào lên báo là phải cân nhắc. Nhưng với người chụp, biết làm tư liệu “cho hôm nay và cả mai sau” thì cần luôn sẵn sàng bấm máy lúc nào có thể?

 

Đại tướng Võ Nguyên Giáp chăm sóc cây cối trong vườn nhà. Ảnh: Jean-Claude Labbe

 

Đại tướng chụp ảnh cho phu nhân và con gái trong vườn nhà. Ảnh: Jean-Claude Labbe


Hiển nhiên, một hành động đẹp, tác phong giản dị và gần gũi của một chính khách được trân quý có thể lại trở nên kém hấp dẫn, nhàm chán vô cảm chỉ vì cách diễn đạt cứng nhắc, vô cảm của người chụp. Hoặc do cẩn thận dẫn đến bố trí sắp đặt quá, hoặc do soi chiếu đèn chụp và máy móc giản đơn khi chọn góc và thời cơ chụp, hoặc chỉ chụp chính khách trong “công việc” như sự có mặt tại các hội nghị, hội đàm, đại hội  mà quên đi những nét riêng của nhân vật v.v… Đặt cả loạt ảnh khô cứng như thế vào một ấn phẩm, một cuộc trưng bày đâu có phải đã dựng lên được “chân dung một chính khách một con người thật” như đáng ra phải có?

Tôi nhớ lại những lần may mắn và lưu lại nhiều ảnh quý về một người Việt Nam đặc biệt: Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp. Khi tôi được ngồi cạnh ông và phu nhân (GS Đặng Thị Hà) đọc và xem báo, tạp chí vào mỗi buổi sớm, những dịp cùng ông dạo bước ngoài vườn biệt thự Lênin ở Mạc Tư Khoa ngày đông lạnh. (Ảnh do các đồng nghiệp Nga và TTXVN tại Nga chụp).

Chụp lãnh tụ, dù có may mắn ở ngay bên cạnh nếu không sáng tạo, không chụp “bằng cái đầu” thì cũng rất khó thành công.                

 

V.H (số 8, tháng 8/2019)

Bài viết liên quan / related articles
ý kiến - thảo luận / comments:
Mời bạn thảo luận / comments:

Họ tên:

Email:

Capcha

captcha

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

Tin trong nước / VN NEWS

Xem toàn bộ

Tin Quốc tế / WORLD NEWS

Xem toàn bộ