Tổ chức không gian triển lãm thương mại hiện đại, vấn đề bản sắc và sự nhận diện

Trong thời kỳ hiện nay, với chủ chương xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Chúng ta nhận thấy văn hóa là môi trường sống của con người và được nhìn nhận như một động lực phát triển xã hội. Trong sáng tạo nghệ thuật từ hội họa, đồ họa, thiết kế nội ngoại thất, triển lãm các sự kiện văn hóa, kinh tế thương mại… họa sỹ thiết kế cần phải biết kết hợp tiếp thu những xu hướng công nghệ tiên tiến, hiện đại của nhân loại với bản sắc riêng của dân tộc.

 Quang cảnh tại Tokyo Design Week 2013

Hội nhập quốc tế để hợp tác và phát triển là sự cần thiết trong xu thế kinh tế toàn cầu, nhất là trong tình hình suy thóai kinh tế như hiện nay. Tuy vậy, hội nhập mang lại được lợi ích kinh tế mà quên bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc là sự phát triển không bền vững. Bản sắc dân tộc được thể hiện trong từng chi tiết của từng phần thiết kế trong hệ thống nhận diệnthương hiệu sản phẩm. Trong một xã hội hiện đại, nhất là những quốc gia có nền kinh tế phát triển như Nhật Bản, Singapore, Hàn quốc, Pháp, Đức, Ý… bản sắc dân tộc rất được chú trọng trong tất cả các lĩnh vực như trong Kiến trúc, Trang Phục, Âm nhạc, Hội họa, Đồ họa, Điện ảnh, Văn học… Nhưng rõ nét là trong lĩnh vực nghệ thuật thiết kế (Design) và trong tổ chức không gian nội ngoại thất các sự kiện, triển lãm quảng cáo trưng bày sản phẩm thương mại v.v. Qua đó ta thấy vai trò vấn đề bản sắc và sự nhận diện trong tổ chức triển lãm thương mại đóng vai trò rất quan trọng không chỉ trong một một doanh nghiệp mà là vấn đề quốc gia, quốc tế rất cần được quan tâm trong xã hội hiện đại ngày nay. Vì bản sắc chính là hình ảnh đặc trưng của công ty hay của doanh nghiệp và cũng có thể gọi là “bản sắc thương hiệu”. Nó là nền tảng cho tất cả các quyết định liên quan đến nhãn hiệu và quảng cáo của công ty. Nó là một bản tuyên bố chiến lược, hay tập hợp các thông điệp có cùng nội dung thể hiện hình ảnh những lĩnh vực của công ty bạn đang kinh doanh và định hướng phát triển trong tương lai, nguyên nhân làm nên sự khác biệt so với các công ty cùng ngành.
Hội chợ triển lãm là nơi hội tụ các hình ảnh thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa, nơi mà các doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, hình ảnh thương hiệu của các công ty đến khách hàng và các đối tác tiềm năng. Triển lãm cũng là một cách quảng bá tốt đem lại hiệu quả cao.

Quang cảnh tại Tokyo Design Week 2013

Trong tổ chức triển lãm không gian thương mại hiện đại, sự nhận diện đóng vai trò quan trọng. Vì nó chính là tín hiệu hình ảnh riêng biệt trong hệ thống tín hiệu nhận dạng của một thương hiệu sản phẩm ứng dụng của nhà sản xuất hay của một tập đoàn doanh nghiệp. Một không gian rộng lớn của một cuộc triển lãm trưng bày thương mại quy mô hiện đại của một quốc gia hay quốc tế thường có hàng trăm nước và doanh nghiêp tham gia, nếu yếu tố bản sắc không được chú trọng thì người xem không thể nhận diện và phân biệt được từng khu vực của mỗi quốc gia hay sản phẩm hàng hóa hay dịch vụ của một nhà sản xuất và phân biệt với các thương hiệu khác. Tính dân tộc ở đây bao hàm rất nhiều yếu tố nhận diện trong từng thiết kế trong hệ thống tổng thể như màu sắc, cấu trúc hình thể, họa tiết, hoa văn, slogan,… và sự tương tác kết nối hình ảnh, hiện vật, sản phẩm hàng hóa trong hệ thống trưng bày của không gian triển lãm. Nó là thông điệp tâm lý thị giác mang tính đặc trưng phát đi từ phía doanh nghiệp đến với tâm lý người tiêu dùng.
Có người nói “Xuất khẩu hàng hóa chính là xuất khẩu văn hóa”. Đúng như vậy, bởi vì trong mỗi loại hàng hóa đều chứa đựng những yếu tố và sắc thái văn hóa của bản xứ, nơi sản xuất ra sản phẩm ấy. Ở Nhật bản, mọi hàng hóa của họ từ mác nhãn nhỏ như logo cho đến cấu trúc, thiết kế hệ thống bao bì, Website, màu sắc, họa tiết trong hệ thống nhận diện được thiết kế chọn lọc kỹ lưỡng và mang đậm bản sắc văn hóa Nhật Bản, nhưng rất hiện đại và gây ấn tượng thị giác mạnh mẽ đến người tiêu dùng.

Quang cảnh tại Tokyo Design Week 2013

Trong nền kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và phát triển của một xã hội hiện đại ngày nay, sự ganh đua và cạnh tranh về mẫu mã, chất lượng sản phẩm rất khốc liệt, và thực tế đã bộc lộ sự không lành mạnh trong cạnh tranh. Do vậy càng đòi hỏi họa sỹ thiết kế hệ thống nhận diện thương hiệu sản phẩm cần phải có chất lượng cao cả về thẩm mỹ và tính ứng dụng. Con người sống trong một xã hội công nghiệp hiện đại, không có nhiều thời gian để suy luận và nhận diện một thương hiệu nào thiết kế phức tạp, khó hiểu về nội dung, hình thức không hấp dẫn, thiếu tính đồng bộ và bản sắc thì hệ thống nhận diện đó coi như không thành công. Qua đó ta thấy hệ thống nhận diện thương hiệu sản phẩm đẹp có tính dân tộc thống nhất là yêu cầu cần thiết
và quan trọng như thế nào. Hệ thống nhận diện của một thương hiệu sản phẩm gồm 6 nội dung gồm:
lHệ thống nhận diện văn phòng:
- Danh thiếp, tiêu đề thư, giấy mời, tem sản phẩm…
lHệ thống quà tặng và xúc tiến
thương mại :
- Huy hiệu, cờ hiệu, túi đựng sản
phẩm, thiệp chúc mừng, bút sổ tay, cốc, cà vạt…
lHệ thống bao bì nhãn mác:
- Nhãn mác sản phẩm, các dạng bao bì ...
lHệ thống biển bảng:
- Biển bảng ngoài công ty, biển quảng cáo tấm lớn, biển chỉ dẫn phòng…
lHệ thống nhận diện hội chợ triển lãm và sự kiện:
- Phông nền sự kiện, phông nền họp báo, gian hàng hội chợ…
lGiao diện điện tử:
- Website và các phương tiện truyền thông khác.
Thực tế cho thấy nếu trong hệ thống nhận diện thương hiệu của một sản phẩm hàng hóa của một hãng nào đó rất chỉn chu và hoành tráng mà ở đó thiếu yếu tố bản sắc văn hóa dân tộc thì không thể coi đó là hệ thống nhận diện đẹp và đầy đủ được. Bởi lẽ bản sắc chính là sản phẩm tinh thần và vật chất sáng tạo văn hóa của một dân tộc hay một quốc gia. Do vậy, bản sắc và hệ thống nhận diện là hai nội dung không thể thiếu trong một nhất thể của mỗi chủng loại sản phẩm trong không gian triển lãm thương mại hiện đại ngày nay. Vì thiếu yếu tố bản sắc trong thiết kế sản phẩm cũng như trong hình thức trưng bầy triển lãm, hội chợ người tiêu dùng sẽ thiếu những tín hiệu thông tin nhận biết từng loại sản phẩm cụ thể và sẽ bị lạc trong một thế giới hòa tan mênh mông. Đúng như tinh thần nội dung nghị quyết TW 5 về phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ kinh tế đổi mới đó là “hòa nhập chứ không hòa tan”.
Trong hệ thống nhận diện có rất nhiều thành phần khác nhau. Theo chuyên gia thương hiệu hàng đầu thế giới Richard Moore thì việc đánh giá tính hiệu quả và bản sắc nhận diện thương hiệu không phải là những yếu tố như - tên và logo thương hiệu - mà cũng không phải những thành tố nhân diện cốt lõi như màu sắc, kiểu chữ, mẫu định dạng và tất cả những hình thức truyền thông ….
Trong giao lưu hợp tác buôn bán, sản phẩm của nhiều nước đã tràn ngập nước ta. Có nhiều thiết kế bao bì nhãn mác đã biểu đạt được xuất xứ của chúng mà không cần nhìn thấy dòng chữ “made in” bởi chính những tín hiệu và màu sắc của chúng. Các sản phảm thiết kế theo phong cách này thường khó thể hiện và không nhiều nhưng lôi cuốn được người sử dụng. Chính vì vậy việc kết hợp phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thiết kế mỹ thuật ứng dụng là điều rất cần thiết cho nhà thiết kế. đồng thời cũng là mong đợi của người sử dụng. Bởi lẽ mầu sắc trên bao bì hay trên sản phẩm hàng hóa không phải là vật chất thông thường mà nó còn mang ý nghĩa bản sắc văn hóa bản địa, phong tục và đặc trưng ngôn ngữ văn hóa vùng miền, nơi sản xuất ra nó.
Tổng thể những thông tin, dữ liệu nêu trên ta thấy điều kiện cơ sở vật chất và mọi nguồn lực là nền tảng quan trọng không thể thiếu trong tất cả các lĩnh vực phát triển văn hóa, kinh tế xã hội trong mỗi quốc gia trong thời kỳ đổi mới. Thời đại ngày nay, chúng ta muốn phát triển đất nước thì cần thiết phải hội nhập toàn diện với bạn bè quốc tế.

Hội chợ thương mại tại Việt Nam

Công tác tổ chức triển lãm thương mại ở việt Nam kể từ khi mở cửa và hội nhập đến nay đã gần 3 thập kỷ, tuy nhà nước đã chú trọng đầu tư cơ sở vật chất và mở rộng giao lưu quan hệ quốc tế, tạo điều kiện môi trường giao thương và maketing cho các doanh nghiệp. Nhưng quy mô và tiềm năng cả về cơ sở vật chất cũng như năng lực tổ chức của các trung tâm triển lãm và hội chợ còn hạn chế và khiêm tốn so với khu vực và thế giới. Nguyên nhân là điều kiện kinh tế nước ta còn nghèo, hơn nữa lại đang gặp khó khăn do nền kinh tế thế giới đang bị suy thoái...
Khẳng định điều kiện cơ sở vật chất là nguồn lực, là nền tảng vô cùng quan trọng trong mọi hoạt động của xã hội nói chung và đặc biệt cho công tác tổ chức triển lãm, hội chợ thương mại nói riêng của Viêt Nam hiện nay. Bởi vì nếu thiếu điều kiện cơ sở vật chất sẽ rất khó có thể tổ chức được triển lãm và hội chợ. Như vậy, các doanh nghiệp sẽ thiếu sân chơi, môi trường giao tiếp và quảng cáo thương hiệu sản phẩm của mình thì không có môi trường cạnh tranh và giao tiếp. Sự giao tiếp rất đa dạng và mở rộng giữa các doanh nghiệp trong nước và quốc tế với nhau, đặc biệt là cơ hội lớn giao tiếp giữa người tiêu dùng với sản phẩm của các thương hiệu trong và ngoài nước. Đây là một lực lượng hùng hậu quảng bá không mất tiền mà hiệu quả nhất trong kinh doanh. Góp phần đắc lực tăng lợi nhuận cho các doanh nghiệp phát triển thương hiệu. Khi thương hiệu phát triển mạnh tức là doanh nghiệp đã có uy tín trên thị trường, lợi nhuận và giá trị cho sản phẩm dịch vụ nhiều hơn.
Một quốc gia có nhiều thương hiệu mạnh, mà mỗi thương hiệu của mỗi doanh nghiệp đều quan tâm đến yếu tố bản sắc trong mỗi sản phẩm và trong thiết kế tổ chức trưng bầy triển lãm, hội chợ trong xã hội hiện đại thì hiệu quả của sự nhận diện thương hiệu đến với người tiêu dùng sẽ rất ấn tượng, thuận lợi. Đây không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn là niềm tự hào dân tộc. Đồng thời góp phần xây dựng nền kinh tế của đất nước ngày càng hùng cường và phát triển.

L.T

(Bài đăng trên Tạp chí Mỹ thuật Nhiếp ảnh số 11/2013)

Tài liệu tham khảo:

1. Nguồn htt// www tapchicongsan org.com.
2.Các NQ của Đảng CSVN.
3. Đại từ điển Tiếng Việt NXB: KHXH, 1990.
4. Richadr Moore; Đầu tư cho chiến lược hình ảnh Thương hiệu, NXB Văn hóa Thông tin,2009.
5. Catalogue Hội chợ Quốc tế hàng công nghiệp Việt Nam 2011, 2012